میکرومتر داخلسنج یکی از ابزارهای دقیق اندازهگیری و یکی از انواع میکرومتر میباشد. که برای سنجش قطر داخلی اجسام مانند سوراخها، سیلندرها و لولهها به کار میرود. این ابزار در صنایع مختلفی از جمله مهندسی مکانیک، خودروسازی و ساخت ابزارهای دقیق کاربرد دارد.
میکرومتر، که به نامهای ریزسنج یا اندازهگیر دقیق داخلی هم شناخته میشود، یکی از ابزارهای کلیدی در صنایع مهندسی و فلزکاری به حساب میآید. طراحی کلی این ابزار به گونهای است که بخش اصلی آن به شکل یک قوس فلزی شبیه به نعل اسب ساخته شده، که استحکام و پایداری بالایی دارد.
در یک سمت این قوس، یک فک ثابت و مقاوم قرار دارد که به عنوان نقطه اتکا برای نگهداشتن شیء مورد اندازهگیری عمل میکند. در طرف دیگر دستگاه، یک سیستم اندازهگیری پیشرفته وجود دارد که شامل میلهی مدرج با دقت بالا و یک پیچ محوری اصلی (اسپیندل) است. با چرخش دقیق این پیچ، امکان اندازهگیری ابعاد اجسام در محدودهی میکرونی فراهم میشود. این ترکیب هوشمندانه از اجزای مکانیکی و نشانگرهای خطی، دقتی در حد یکهزارم میلیمتر را به ارمغان میآورد.
میکرومتر که گاهی اوقات به عنوان میکرومتر پیچ سنج یا ریز سنج نیز شناخته میشود، دستگاهی است که دارای یک پیچ مدرج است که به طور گسترده برای اندازهگیری دقیق اجزاء در مهندسی مکانیک و ماشینکاری و همچنین بیشتر مشاغل مکانیکی، همراه با سایر ابزارهای اندازه شناسی مانند کولیس دیجیتال استفاده میشود .
میکرومترها معمولاً، اما نه همیشه، به شکل کولیس هستند ولی با انتهای متفاوت که با یک قاب به هم متصل شدهاند. همچنین این ابزار از دقت بیشتری نسبت به کولیس برخوردار هستند. میکرومترها برای اندازه گرفتن اجزایی که باید با دقت تراشیده شوند به کار میروند.این وسیله از دو قسمت ساخته شده : متحرک و ثابت .
قسمت متحرک حاوی پیچ جغجغه، غلاف و فک متحرک و بخش ثابت حاوی خطکش، ضامن، کمانه وفک ثابت است.
میکرومتر داخل سنج ساختاری مشابه با میکرومتر خارجی دارد. با این حال، میکرومتر داخل سنج هیچ قاب و دوک U شکلی ندارد. نوک اندازه گیری به وسیلهی آروارههایی که از آنها جدا شده و به صورت آسیاب شده میباشند تشکیل شده است.
یکی از فکها در انتها ثابت نگه داشته و فک دوم با چرخش ورنیه حرکت میکند. چیدمان اهرم قفل با یک فک ثابت ارائه میشود. اجزای تشکیل دهندهی یک میکرومتر داخلی شامل : دو سندان، استوانه مدرج ، ورنیه ، ران ، استاپ و میلههای اکستنشن میباشد . برد میکرومتر داخل سنج 50 میلی متر تا 210 میلی متر میباشد. با این حال، این محدوده را میتوان افزایش داد.
انواع میکرومتر داخلسنج عبارتند از:
میکرومتر سهفکی: برای اندازهگیری دقیقتر قطر داخلی.
میکرومتر دوفکی: مناسب برای اندازهگیریهای عمومی داخلی.
میکرومتر دیجیتال: نمایش نتایج روی صفحه دیجیتال با دقت بالا.
میکرومترهای داخل سنج در سه نوع طبقه بندی میشوند
میکرومترهای داخل سنج در سه نوع طبقه بندی میشوند :
- نوع لولهای
- نوع کولیس
- نوع سه نقطه
میکرومترهای لولهای
میکرومترهای داخل سنج لولهای در انواع مختلف وجود دارد: تک میلهای، نوع کششی، میلهای قابل تعویض، نوک قابل تعویض و اندازهگیری داخلی.
نوع تک میله بیشترین استفاده را در داخل میکرومتر دارد. میکرومترهای لولهای برای اندازهگیری ضخامت دیواره قطعات لوله طراحی شدهاند. آنها همچنین میتوانند برای اندازهگیری داخل سوراخهای انتهای سندان یک میکرومتر استاندارد بسیار کوچک مورد استفاده قرار بگیرند.
نوع اندازهگیری داخلی در لولههای نسبتاً طولانی برای اندازهگیری مورد استفاده قرار میگیرند. اگر زمان حمل لولهها طولانیتر شود ممکن است گرمایی که به این لولهها اثر گذاشته و میتواند به طور قابل توجهی طول آنها را افزایش دهد روی کار این نوع میکرومترها تاثیر بگذارد و در نتیجه خطای منفی ایجاد شود. برای به حداقل رساندن دما، بازرس باید همیشه دستکش بپوشد و سعی کند زمان اندازهگیری را به حداقل برساند.
میکرومترهای کولیس
برای استفاده از میکرومترهای نوع کولیس باید میکرومتر را دقیقاً با خط قطر سوراخ اندازهگیری کرد. برای اندازهگیری قطر سوراخها، فکها در فضایی که باید اندازهگیری شود با استفاده از جغجغه تنظیم می شوند.
میکرومترهای سه نقطه
استفاده از میکرومتر سه نقطهای داخل سنج سادهتر از یک میکرومتر کولیس است، زیرا با استفاده از سه سندان با فواصل مساوی خود را با سوراخ همراستا میکند. این ویژگی اجازه میدهد تا اندازهگیریهای دقیق را به راحتی و بدون هیچ مهارتی انجام دهید.
مهمترین اجزای یک میکرومتر داخل سنج
قاب (بدنه)
بدنه، قسمت U شکل یک میکرومتر داخل سنج است. همچنین اندازه گیری را نشان می دهد. هرچه قاب بزرگتر باشد، برد بیشتر است.در حالی که هرچه فریم کوچکتر باشد، برد کوتاهتر است. همچنین از فک ثابت و متحرک برای محکم کردن بدنه استفاده میشوند. علاوه بر این، قاب معمولاً با مواد پلاستیکی پوشانده میشود تا از انتقال حرارت بدن کاربر به میکرومتر جلوگیری شود.
فک ثابت ( سندان )
سندان قسمت ثابت یک میکرومتر داخل سنج است که برای نگه داشتن جسمی که قرار است آن را اندازه گیری کنید، عمل میکند، همچنین به قاب وصل میباشد. انواع مختلف از میکرومترها بر اساس سندان طبقه بندی میشوند یک میکرومتر خاص وجود دارد که سندان در آن قابل تغییر است. یعنی میتوانید آن را با نوع سندان دیگری جایگزین کنید.
فک متحرک ( دوک )
عملکرد فک متحرک مانند سندان، نگه داشتن جسم میباشد با این حال، آن جسم متحرک است. با چرخاندن دور ورنیه، سندان نیز میچرخد و به جلو یا عقب حرکت میکند تا شیء را در حد نیاز کاربر صاف و باز کند. دوک در واقع یک فلز لوله بلند است که نیمی از بدنه آن رزرو شده است. بنابراین مستقیماً به پیچ درون میکرومتر نیز وصل است.
اهرم قفل کن
برای جلوگیری از حرکت دوک در حین خواندن باید از این قسمت استفاده کنید زیرا هر حرکتی میتواند باعث عدم دقت شود .با چرخاندن آن، جسم را صاف نگه دارید. این قسمت برای قفل کردن دوک و ممانعت از حرکت آن پس از محاسبهی جسم در نظر گرفته میشود تا کاربر قادر باشد پس از قرار دادن شی مورد نظر میان دو فک، اندازه به دست آمده را یادداشت کند.
استوانه مدرج
استونه مدرج به نوعی خطکش اصلی ریزسنج داخل سنج میباشد که بخش صحیح اندازه پایانی از روی آن خوانده خواهد شد به علاوه این بخش شامل مکانیزم درونی ریزسنج نیز میباشد.
ورنیه
ورنیه یک وسیلهی بسیار مهم از میکرومتر داخل سنج میباشد که با استفاده از آن کاربر قادر میباشد تا به بخش اعشاری اندازه نهایی دسترسی پیدا کند. به علاوه تعداد تقسیمات روی آن یکی از مولفههای مهم در تعیین کردن میزان دقت اندازه گیری میباشد. برای این کار کافی است تا گام پیچ داخل ریزسنج را بر تعداد بخشهای روی ورنیه تقسیم کرد البته معمولا میزان دقت ریزسنجها به واسطهی کمپانیها بر روی قاب آنها نوشته میشود.
جغجغه یک قسمت استوانهای قابل چرخش است که میتوانید در انتهای میکرومتر داخل سنج آن را ببینید .عملکرد آن به گونهای است که جسم با فشار مناسب نگه داشته میشود. اگر فشار خیلی سفت باشد ، میکرومتر شما ممکن است شکسته شود، در حالی که اگر فشار خیلی ضعیف باشد، اندازه گیری دقیق نیست. اگر فشاری که وارد میکنید به نیروی مناسب برسد، صدای کلیک آزاد خواهد شد.
پیچ نحوه عملکرد یک میکرومتر داخل سنج را تعیین میکند . این بخش مهم در یک میکرومتر است. پیچ در داخل بخش ورنیه قرار میگیرد ، بنابراین باید میکرومتر را از هم جدا کنید تا شکل واقعی پیچ را به طور واضح ببینید . بنابراین این پیچ در واقع یک دوک رزوهدار است زیرا به یکدیگر متصل میشوند .
تفاوت میکرومتر خارج سنج و میکرومتر داخل سنج چیست؟
فرق بین این دو گونه وسیلهی اندازه گیری را میتوان از جهات گوناگونی مورد بحث و بررسی قرار داد.
تفاوت در ابعاد اندازه گیری
میکرومترخارج سنج همانطور که از اسمش مشخص است برای اندازه گیری ابعاد بیرونی اجزا و وسایل مانند عرض، قطر و طول خارجی به کار میرود، اما میکرومترداخل سنج توانایی دارد ابعاد درونی اجزای گوناگون را اندازه گیری کند. برای نمونه یک میکرومترخارج سنج قادر خواهد بود قطر بیرونی یک شفت را اندازه گیری نماید و میکرومتر داخل سنج هم برای اندازه گرفتن قطر سوراخ سیلندر موتور کارایی خوبی خواهد داشت.
اختلاف شکل ظاهری
میکرومترخارج سنج که از نوع داخل سنج آن بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد، شکل ظاهری مختلفی هم دارا میباشد این ریزسنجها از یک بخش که شبیه نعل یا کمان میباشد به عنوان قاب ریزسنج ساخته شده است. برخی از قابها شامل بالشتکهای انگشتی با جنس پلاستیک میباشندتا حرارت بدن به همین آسانی به قاب آهنی منتقل پیدا نکند، چون حرارت قادر خواهد بود موجب انبساط کم آهن و در میزان اندازه خوانده شده دارای نقش باشد . میکرومترداخل سنج در مدلهای گوناگونی تولید میشوند که رایجترین آنها میکرومتر لولهای میباشد. یک میکرومترداخل سنج لولهای از یک لوله به شکل استوانه ساخته شده که در درون سوراخ یا حلقه جا میگیرد. تا قطر درونی یا مسافت میان دو سطح موازی، با دقت زیادی قابل محاسبه باشد.
چگونگی اندازهگیری میکرومتر داخل سنج و خارج سنج
در اندازه گیری به کمک میکرومتر خارج سنج باید وسیله را در دو سمت مکان اندازه گیری قرار دهیم بعد به کمک دو فک روی وسیله و پیچ که این دو را به هم نزدیک میکنند ابزار تعیین شده را روی میکرومتر تنظیم میکنیم و اندازه معین شده را محاسبه میکنیم. ولی در میکرومتر داخل سنج لولهای زمانی که میکرومتر لولهای در محل تعبیه میشود و تماس با هر دو سمت قطر درونی امکان پذیر شد، قادر خواهیم بود اندازه قطر درونی را محاسبه کنیم، باید در ذهن داشته باشیم که پاک بودن ابزار و میکرومتر موجب به افزایش یافتن دقت اندازه گیری خواهد شد.
نحوه اندازهگیری میکرومتر داخل سنج
در اندازه گیری به کمک میکرومترخارج سنج باید وسیله را در دو سمت مکان اندازه گیری قرار دهیم بعد به کمک دو فک روی وسیله و پیچ که این دو را به هم نزدیک میکنند ابزار تعیین شده را روی میکرومتر تنظیم میکنیم و اندازه معین شده را محاسبه میکنیم. ولی در میکرومترداخل سنج لولهای زمانی که میکرومتر لولهای در محل تعبیه میشود و تماس با هر دو سمت قطر درونی امکان پذیر شد، قادر خواهیم بود اندازه قطر درونی را محاسبه کنیم، باید در ذهن داشته باشیم که پاک بودن ابزار و میکرومتر موجب افزایش یافتن دقت اندازه گیری خواهد شد.
کاربرد میکرومتر داخل سنج
این ابزار بهطور گسترده در صنایع مختلف و آزمایشگاهها به کار میرود. کاربردهای اصلی میکرومتر داخلسنج شامل:
اندازهگیری قطر داخلی: برای اندازهگیری دقیق قطر داخلی لولهها، سوراخها و حفرهها.
کنترل کیفیت: در فرآیندهای تولید، برای اطمینان از اینکه ابعاد داخلی قطعات مطابق با مشخصات طراحی است.
تولید قطعات ماشین:در صنعت ماشینسازی، برای اندازهگیری و تأیید ابعاد داخلی قطعات و اجزا.
آزمایشگاهها:در تحقیقات علمی و آزمایشهای دقیق، برای اندازهگیری و تحلیل ابعاد داخلی نمونهها.
این ابزار به دلیل دقت بالا و قابلیت اندازهگیری در مقیاسهای کوچک، اهمیت ویژهای در تولید و کنترل کیفیت دارد.
میکرومترهای داخل سنج قادر هستند ﺑﺮای محاسبات داﺧﻠﯽ، ارﺗﻔﺎع، ﺿﺨﺎﻣﺖ ورقها، ﻗﻄﺮ سیمهاو میلهها، شیارها، ﻗﻄﺮ پیچها و مهرهها، ﭼﺮخ دندهها، ﻗﻄﺮ تیغه فرزها، مته ها و غیره به کار روند.همچنین این میکرومترها در بعضی از مشاغل از جمله صنایع هوا و فضا ، هواپیما سازی ، خودرو سازی ، تولید اندام مصنوعی در پزشکی کاربرد دارد.
طرز خواندن میکرومتر داخل سنج
خواندن میکرومتر یا ریزسنج داخل سنج خیلی راحت میباشد، بعد از کالیبره کردن میکرومتر، وسیله معین شده را میان فکهای ریزسنج قرار داده و با چرخیدن مخروط متحرک، فک متحرک را به تنهی وسیله مورد نظر چسبانده بعد برای محاسبهی درست با ریزسنج، پیچ جغجغهای باید سه مرتبه چرخانده شود در صورت احتیاج می توان ضامن فک متحرک را هم قفل کرد. سپس در صورتی که ضامن فک متحرک را قفل کردید، میتوان وسیله را بیرون آورد و عدد درست ابعاد وسیله را از روی بخش استوانه عدددار میکرومتر خواند قسمت اعشاری را از روی بخش ورنیه ریزسنج خوانده میشود و این دو عدد را باید با هم جمع کرد اگرچه سپری کردن تمام این مراحل بدون بیرون آوردن وسیله هم امکان پذیر میباشد.
دو نکتهی مهم که باید حین خواندن میکرومتر داخل سنج به آن توجه کرد:
1- ریزسنج حتما باید به صورت نود درجه مقابل ما قرار بگیرد .
2- زمانی که ما یک وسیله را بین دو فک متحرک و ثابت قرار میدهیم و اندازه گیری را انجام میدهیم استوانه عدد دار باید چرخانده شود تا با وسیله مورد نظر برخورد کند بعد کار را با جغجغه ادامه خواهیم داد .
علل ﺳﺎﺧﺖ میکرومترها در سریهای مختلف
- ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺪازهگیری بالا میرود و مانع از هدر رفتن زمان خواهد شد.
- دﻗﺖ محاسبه افزایش پیدا میکند.
- استهلاک ریزسنجها کم میشود به علت کوتاه شدن میله پیچ
- قیمت کمتری برای خرید به وسیلهی مشتری پرداخت میشود.
انواع میکرومتر
میکرومترها برای اندازه گیری اجسام بسیار کوچک طراحی شدهاند و امکان اندازهگیری بسیار دقیق هر قطعهای را که بین سندان و دوک قرار می گیرد را امکان پذیر میکند. انواع استاندارد میکرومترها را میتوان برای اندازهگیری دقیق اقلام زیر یک اینچ در طول، عمق و ضخامت استفاده کرد. با این حال، برخی از مدلهای پیشرفته وجود دارد که امکان اندازهگیری دقیقتری را هم فراهم میکنند. همچنین امکان سرمایه گذاری در میکرومترهای سندان برای اندازهگیری اجسام با اشکال و اندازههای مختلف وجود دارد. قابلیت جابجایی ، سهولت استفاده و اندازه گیری صحیح از مزایای کلیدی میکرومترها هستند.
انواع میکرومتر بر اساس کاربرد و کارکرد آنها وجود دارد مثلا میکرومتر ورنیه ، میکرومتر شیارسنج ، میکرومتر تیغهای ، میکرومترحدی ، میکرومتر چرخدنده یا میکرومتر دنده ، میکرومتر پیج یا ریزسنج گام پیچ ، میکرومتر سوزنی ، میکرومتر لوله و سیلندر ، میکرومترهای اندازه گیری ورق ، میکرومترهای فک متغیر ، میکرومتر فک جناقی و غیره نمونههایی از انواع میکرومتر میباشد.
فکهای اندازهگیری داخلی: برای تماس با سطح داخلی قطعه.
اجزای اصلی میکرومتر داخلسنج و ویژگی آن
استوانه مدرج: برای نمایش مقدار اندازهگیری شده.
پیچ تنظیم: برای تنظیم دقیق اندازه.
بدنه: ساختاری مقاوم برای حفظ دقت و استحکام.
قفل ثابتکننده: برای تثبیت مقدار اندازهگیری شده.
ویژگیها:
دقت اندازهگیری تا 0.01 میلیمتر یا بیشتر.
محدودههای متنوع اندازهگیری (معمولاً 5-500 میلیمتر).
طراحی ارگونومیک برای کاربری آسان.
نکات استفاده از میکرومتر داخل سنج
قبل از استفاده، ابزار را کالیبره کنید.
از وارد کردن فشار بیشازحد به فکها خودداری کنید.
ابزار را تمیز و در محیطی خشک نگهداری کنید.
این ابزار برای اندازهگیری دقیق بسیار مناسب است.
نکات مهم در خرید میکرومتر داخل سنج
در هنگام خرید میکرومتر داخل سنج باید به نکات زیادی توجه کرد مثلا میزان دقت اندازهگیری که باید دقت شود تا چه میزانی میتواند ابعاد دقیق وسیله مورد نظر را محاسبه کند.
نکته بعدی که میتواند در خرید میکرومتر نقش داشته باشد دامنهی اندازهگیری است که معمولا بازهی 0 تا 25 جز پرفروشترین آنها میباشد، یک نکتهی دیگر که باید به آن اشاره کنیم قیمت این محصول میباشد که مانند دیگر محصولات از قیمتهای متنوعی برخوردار است ولی پیشنهاد میشود که در حین خرید میکرومتر کیفیت و برند محبوب و با سابقه را در نظر داشته باشید.
